Gepubliceerd op 25 oktober 2026
De Tempel van Artemis was een van de Zeven Wereldwonderen van de Antieke Wereld en stond net buiten de stad Efeze. Er is vandaag de dag maar heel weinig van over: één heropgerichte zuil in een rustig, vaak drassig veld aan de rand van Selçuk. Hieronder leggen we uit wat je er werkelijk te zien krijgt, waarom de plek nog altijd van betekenis is en hoe je een korte stop inpast in je dag in Efeze.
Waarom de Tempel van Artemis zo beroemd was
Artemis was de grote godin van Efeze, en haar heiligdom behoorde tot de belangrijkste religieuze plaatsen van de Griekse wereld. Pelgrims, handelaren en vorsten brachten offergaven naar haar tempel. Het heiligdom deed bovendien dienst als vrijplaats en als een soort schatkamer.
De tempel die op de antieke lijsten van wereldwonderen belandde, was enorm. Hij was opgetrokken uit marmer en omringd door een woud van hoge zuilen.
Schrijvers uit de oudheid spraken er vol bewondering over. De dichter Antipater van Sidon, die een van de bekendste lijsten van de Zeven Wereldwonderen opstelde, vond dat deze tempel alle andere overtrof.
Een tempel die meerdere keren werd herbouwd
Er was niet één Tempel van Artemis. De plek was eeuwenlang heilig, en de tempel werd op dezelfde plaats meerdere keren gebouwd en herbouwd:
- Oudere heiligdommen stonden hier al lang vóór de beroemde marmeren tempels.
- De grote archaïsche tempel werd gebouwd in de 6e eeuw v.Chr., deels betaald door koning Croesus van Lydië.
- De brand van 356 v.Chr. verwoestte hem. Een man genaamd Herostratus stak de tempel opzettelijk in brand.
- De latere tempel werd na de brand op dezelfde grootse schaal herbouwd.
Herostratus zou de brand hebben gesticht om zijn naam onsterfelijk te maken. De inwoners van Efeze probeerden elke vermelding van zijn naam te verbieden, maar die is toch in de geschiedschrijving bewaard gebleven. Volgens de antieke overlevering vond de brand plaats in dezelfde nacht waarin Alexander de Grote werd geboren.
De antieke geograaf Strabo vertelt dat Alexander later aanbood de herbouw te betalen, en dat de inwoners van Efeze dat beleefd afsloegen.
De herbouwde tempel raakte beschadigd bij invallen in de 3e eeuw n.Chr. Naarmate het christendom zich verspreidde en de oude cultussen verdwenen, raakte hij in verval. De stenen werden weggehaald voor andere bouwwerken, en rivierslib en moerasland bedekten langzaam wat er nog over was.
De herontdekking
Eeuwenlang wist niemand precies waar de tempel had gestaan. De Engelse ingenieur John Turtle Wood zocht er jarenlang naar en vond de plek uiteindelijk in 1869.
Veel van de mooiste gebeeldhouwde fragmenten van de tempel bevinden zich nu in het British Museum in Londen, en dus niet in Turkije. Een aantal vondsten uit de bredere Artemiscultus, waaronder de beroemde beelden van de godin, is te zien in het Efeze Museum in Selçuk. Lees meer in onze gids over het Efeze Museum in Selçuk.
Wat je er vandaag ziet
De Tempel van Artemis is nu vooral een open veld met verspreide stenen blokken en één hoge zuil. Die zuil is opnieuw opgebouwd uit bewaard gebleven fragmenten, zodat je een indruk krijgt van de oorspronkelijke hoogte. Hij staat er dus niet in zijn volledige, oorspronkelijke vorm.
Het terrein ligt laag en is vaak nat. In de koelere, regenachtige maanden kunnen delen van het terrein onder water staan, met kikkers en riet rond de fundamenten.
In de lente en zomer bouwen ooievaars vaak hun nest boven op de zuil.
Wat het bezoek de moeite waard maakt, zijn de omgeving en het verhaal. Vanuit het veld kijk je uit op de Ayasuluk-heuvel, met bovenop de burcht, op de hellingen de resten van de Basiliek van Sint-Jan en aan de voet de İsa Bey-moskee. Een antiek heidens heiligdom, een grote vroegchristelijke kerk en een moskee uit de 14e eeuw: lagen geschiedenis in één blik.
Fototip
De klassieke foto toont de eenzame zuil op de voorgrond met de Ayasuluk-heuvel en de burcht op de achtergrond. Het licht in de ochtend en aan het eind van de middag werkt meestal goed.
Als er ooievaars nestelen, komt een zoomlens of een telefoon met een goede zoom goed van pas, want je kunt niet dicht bij de zuil zelf komen.
Is een stop de moeite waard?
Ja, als korte stop, maar niet als bestemming op zich. Zo’n 15–20 minuten is genoeg om naar het uitkijkpunt te lopen, de informatieborden te lezen, foto’s te maken en je voor te stellen hoe groot het oorspronkelijke gebouw was.
Een stop is de moeite waard als:
- je geïnteresseerd bent in de Zeven Wereldwonderen en wilt staan waar een ervan heeft gestaan;
- je toch al Efeze of Selçuk bezoekt, want de plek ligt pal op de route;
- je hem wilt combineren met de nabijgelegen Basiliek van Sint-Jan en de İsa Bey-moskee.
Je kunt hem overslaan als:
- je weinig tijd hebt, bijvoorbeeld op een krappe cruisedag, en je je liever op Efeze concentreert;
- je indrukwekkende, overeind staande ruïnes verwacht zoals in Efeze.
Zo pas je het in je dag
De tempel ligt aan de rand van Selçuk, een paar minuten rijden van de antieke stad Efeze. We raden aan hem na Efeze te bezoeken, wanneer je door Selçuk rijdt.
Een voorgestelde volgorde
- Je chauffeur haalt je op bij je hotel in Kusadasi of bij de cruisehaven van Kusadasi.
- Als je pakket het Huis van de Maagd Maria omvat, bezoek je dat eerst (30–60 minuten).
- Je wordt afgezet bij de bovenste ingang (Upper Gate) van Efeze en loopt bergafwaarts door de antieke stad (2–3 uur in een rustig tempo).
- Je chauffeur wacht op je bij de onderste ingang (Lower Gate).
- Tempel van Artemis: ongeveer 15–20 minuten.
- Basiliek van Sint-Jan: ongeveer 30–45 minuten.
- İsa Bey-moskee: ongeveer 15–20 minuten.
- Efeze Museum: ongeveer 1 uur.
- Terug naar Kusadasi.
Je hoeft niet elke stop toe te voegen. Kies de stops die bij je interesses en je beschikbare tijd passen.
Optionele gratis stops
In al onze Efeze-pakketten is de Tempel van Artemis een optionele gratis stop. Hetzelfde geldt voor de Basiliek van Sint-Jan, de İsa Bey-moskee en het Efeze Museum in Selçuk. Laat je chauffeur gewoon weten welke stops je wilt maken.
Onze trips zijn privétransfers in een auto met chauffeur. Je betaalt één prijs per voertuig voor maximaal 8 personen; voor grotere groepen zetten we een tweede voertuig in.
Het gaat uitsluitend om vervoer: gidsen en toegangskaarten zijn niet inbegrepen. Met de informatieborden ter plaatse en wat leeswerk vooraf haal je het meeste uit je bezoek.
Op een cruisedag
Houd het simpel: als je door je all-aboard-tijd minder dan ongeveer zes uur aan wal hebt, houd het dan bij Efeze. Heb je meer tijd, dan is de Tempel van Artemis de makkelijkste extra stop.
Onze gids over hoe je van de cruisehaven van Kusadasi naar Efeze komt en onze planner voor cruisedagen helpen je je dag te plannen. Blijf je langer in de omgeving, bekijk dan onze gids Kusadasi in 1, 2 of 3 dagen.
Combineer met de Basiliek van Sint-Jan
De Basiliek van Sint-Jan op de Ayasuluk-heuvel is de logische aanvulling op de Tempel van Artemis. Hij ligt maar een kort stukje rijden verderop, en vanaf de basiliek kijk je terug naar beneden op de tempelplek. Lees meer in onze gids over de Basiliek van Sint-Jan in Selçuk.
Praktische tips
- Openingstijden: de toegangsregeling en openingstijden veranderen weleens, dus kijk vóór je bezoek op de officiële website van het museum.
- Schoeisel: na regen kunnen de paden modderig zijn, dus draag comfortabele schoenen die vies mogen worden.
- Zon en water: in de zomer is er weinig schaduw, dus neem een hoed en water mee.
- Lokale verkopers: bij de ingang kun je verkopers van souvenirs of “oude munten” tegenkomen. Antieke voorwerpen mogen niet legaal worden gekocht of uitgevoerd, dus wees voorzichtig met zulke aanbiedingen.
Veelgestelde vragen
Wat is er nog over van de Tempel van Artemis?
Fundamenten, verspreide marmeren blokken en één zuil die opnieuw is opgebouwd uit originele fragmenten. Veel van de mooiste gebeeldhouwde stukken bevinden zich in het British Museum in Londen.
Hoeveel tijd heb ik nodig ter plaatse?
Ongeveer 15–20 minuten is genoeg om rond te lopen, de borden te lezen en foto’s te maken.
Is de Tempel van Artemis inbegrepen in jullie Efeze-trips?
Ja, als optionele gratis stop in al onze Efeze-pakketten. Laat je chauffeur gewoon weten dat je wilt stoppen. Toegangskaarten en gidsen zijn niet inbegrepen.
Zie ik ooievaars op de zuil?
Misschien. Ooievaars nestelen in de lente en zomer vaak boven op de zuil, maar dat hangt af van het seizoen en van de vogels zelf.
Kan ik de Tempel van Artemis bezoeken op een cruisedag?
Ja, als je genoeg tijd aan wal hebt. Als je door je all-aboard-tijd minder dan ongeveer zes uur aan wal hebt, houd het dan bij Efeze. Bekijk hoe lang je schip in de haven ligt in ons schema van cruiseschepen in Kusadasi.
Wil je de Tempel van Artemis toevoegen aan je dag in Efeze? Bekijk dan onze privétransfer van Kusadasi naar Efeze. Gratis annuleren kan tot 24 uur van tevoren, en je kunt contant of met je kaart betalen.